Je opent ’s avonds even een spelletje op je telefoon. Na drie rondes verschijnt een melding: voor een paar euro kun je zonder wachttijd verder. Het voelt als een kleine aankoop, maar bij herhaling loopt zo’n bedrag sneller op dan je verwacht. Niet de prijs per keer, maar de gewoonte bepaalt uiteindelijk wat een app je kost.
Online ontspanning hoeft helemaal niet duur te zijn. De kunst is om vooraf te weten welk verdienmodel achter een app zit. Niet elke gratis download blijft namelijk gratis wanneer je de dienst vaker gebruikt.
Gratis installeren is niet hetzelfde als gratis gebruiken
Veel spelletjes en entertainmentapps werken met een freemiummodel. Je kunt de basis zonder betaling gebruiken, maar voor extra mogelijkheden wordt geld gevraagd. Denk aan het verwijderen van advertenties, speciale spelonderdelen of een maandelijkse toegang tot extra content.
Het verschil tussen een eenmalige aankoop en een abonnement is hierbij belangrijk. Een aankoop betaal je één keer. Een abonnement loopt vaak door totdat je het opzegt, ook als je de app nauwelijks nog gebruikt. Kijk daarom in de instellingen van je telefoon welke abonnementen actief zijn en op welke datum ze worden verlengd.
Wanneer je betaalkaart aan je toestel gekoppeld is, hoef je bij een volgende aankoop soms nauwelijks meer gegevens in te vullen. Dat is praktisch, maar haalt ook een natuurlijk pauzemoment weg. Je ziet een aantrekkelijk aanbod en kunt meteen betalen.
Schakel waar mogelijk een extra bevestiging in voor aankopen. Vooral op een toestel dat meerdere gezinsleden gebruiken, is dat verstandig. Een kind kan anders onbedoeld een aankoop doen, ook als het oorspronkelijke spel gratis was.
Wanneer een spel om geld draait
Bij een videogame betaal je meestal voor toegang, een uitbreiding of een extra functie. Dat is iets anders dan geld inzetten op een onzekere uitkomst. De naam 711 casino verwijst bijvoorbeeld naar een commerciële kansspelaanbieder, niet naar een gewone spelletjesapp. Bij casinospellen kan de volledige inzet verloren gaan. Dat onderscheid is belangrijker dan de vraag of twee apps dezelfde kleuren, animaties of geluiden gebruiken.
Ook visueel kunnen deze categorieën op elkaar lijken. Beide gebruiken geluiden, bewegende beelden en beloningen. Let daarom niet alleen op de vormgeving, maar vooral op de vraag of er geld wordt ingezet en of de uitkomst door toeval wordt bepaald.
Maak je digitale gewoonten zichtbaar
De meeste smartphones laten zien hoeveel tijd je aan verschillende apps besteedt. Dat overzicht kan verrassend zijn. Een kwartiertje hier en tien minuten daar voelt bescheiden, maar over een week lopen de minuten op.
Kijk ook eens naar je bankoverzicht. Kleine betalingen zijn afzonderlijk gemakkelijk te vergeten. Door ze samen te bekijken, zie je sneller welke diensten je echt gebruikt en welke aankopen weinig toevoegen.
Dat hoeft geen streng verbod op schermtijd te worden. Het helpt wel om vooraf te beslissen wat je op een avond wilt doen. Kies je bewust voor een film, een videogesprek of een spel zonder extra aankopen, dan laat je minder van je vrije tijd bepalen door meldingen en tijdelijke aanbiedingen.
Een app hoeft geen probleem te zijn om toch meer tijd of geld te kosten dan je dacht. Bekijk eens welke aankopen je de afgelopen maand echt hebt gebruikt. Dan wordt vanzelf duidelijk welke ontspanning iets toevoegt en welke meldingen je voortaan gerust kunt negeren.